O sudovima

Sudska vlast u Republici Srbiji pripada sudovima opšte i posebne nadležnosti.

Sudovi opšte nadležnosti su Osnovni, Viši i Apelacioni sudovi i Vrhovni kasacioni sud, kao najviši sud u zemlji.

Sudovi posebne nadležnosti su Prekršajni sudovi, Viši prekršajni sud, Privredni sudovi, Privredni apelacioni sud, i Upravni sud.

Osnovni sudovi

Osnovni sudovi osnovani su za teritoriju grada odnosno jedne ili više opština. Na područjima pojedinih osnovnih sudova osnovane su sudske jedinice u kojima se sudi i preduyimaju druge sudske radnje.

Osnovni sud u prvom stepenu, između ostalog, sudi za krivična dela za koja je kao glavna kazna predviđena novčana ili kazna zatvora do 10 godina i 10 godina; u građanskopravnim sporovima, u stambenim sporovima, o pravima i obavezama iz radnog odnosa, vodi izvršne i vanparnične postupke za koje je nadležan, pruža pravnu pomoć, međunarodnu pravnu pomoć i vrši druge poslove određene zakonom.

Viši sudovi

Viši sudovi osnovani su za područje jednog ili više osnovnih sudova.

Viši sud u prvom stepenu, sudi za krivična dela za koja je predviđena kao glavna kazna kazna zatvora preko 10 godina; za krivična dela protiv Vojske Srbije, odavanje službene i državne tajne, izazivanje nacionalne, rasne i verske mržnje i netrpeljivosti, povredu teritorijalnog suvereniteta, sudi za ratne zločine, pranje novca, kršenje zakona od strane sudije, javnog tužioca i njegovog zamenika, silovanje, sudi u postupku prema maloletnicima, odlučuje o zahtevima za rehabilitaciju, o zabrani rasturanja štampe i širenje informacija sredstvima javnog informisanja i vrši druge poslove određene zakonom.

Viši sud sudi u građanskopravnim sporovima kad vrednost predmeta spora omogućije izjavljivanje revizije, u sporovima o osporavanju ili utvrđivanju očinstva i materinstva, o autorskim i srodnim pravima, povodom štrajka.

Viši sud, u drugom stepenu, odlučuje o žalbama na odluke osnovnih sudova u slučajevima predviđenim Zakonom o uređenju sudova.

Viši sud vodi postupak za izdavanje okrivljenih i osudjenih lica, izvršava krivičnu prersudu inostranog suda, odlučuje o priznanju i izvršenju stranih sudskih i arbitražnih odluka ako nije nadležan drugi sud i vrši druge poslove određene zakonom.

Apelacioni sudovi

Apelacioni sudovi postupaju u predmetima odnosno nadle\ni su za područja više viših sudova. Sedišta apelacionih sudova su u Beogradu, Novom Sadu, Nišu i Kragujevcu.

Apelacioni sud odlučuje po žalbama na odluke osnovnih sudova, u slučajevima u kojima za odlučivanje nije nadležan viši sud, i o žalbama na odluke viših sudova.

Prekršajni sudovi

Prekršajni sudovi nadležni su odnosno postupaju u predmetima za teritoriju grada i jednu ili više opština.  Prekršajni sud u prvom stepenu sude za prekršaje, ako nije nadležan organ uprave i odlučuje o žalbama na odluke organa uprave u prekršajnom postupku.

Viši prekršajni sud

Viši prekršajni sud za teritoriju Republike Srbije, sa sedištem je u Beogradu. U odeljenjima izvan sedišta suda, u Novom Sadu, Kragujevcu i Nišu, takođe se sudi i preduzimaju ostale sudske radnje. Odlučuje o žalbama na odluke prekršajnih sudova.

Privredni sudovi

Privredni sudovi postupaju u predmetima odnosno nadležni su za teritoriju jednog ili više gradova, odnosno više opština.

Privredni sud u prvom stepenu, između ostalog, sudi u sporovima između domaćih i stranih privrednih subjekata, između privrednih subjekata i drugih pravnih lica i u pojedinim sporovima privrednih subjekata i fizičkih lica; u sporovima o autorskim i srodnim pravima; o stranim ulaganjima, o zaštiti firme, o privrednim prestupima, odlučuje u sporovima povodom stečaja i likvidacije i drugim postupcima, u skladu sa zakonom.

Privredni apelacioni sud

Privredni apelacioni sud, sa sedištem u Beogradu, nadležan je odnosno odlučuje o žalbama na odluke privrednih sudova.

Upravni sud

Sedište Upravnog suda Republike Srbije je u Beogradu. Upravni sud ima odeljenja izvan sedišta suda u kojem sudi i preduzima ostale sudske radnje. Sudi u upravnim sporovima.

Odeljenja Upravnog suda jesu:

  1. Odeljenje u Kragujevcu, za područja viših sudova u Jagodini, Kragujevcu, Kruševcu, Kraljevu, Novom Pazaru, Užicu i Čačku.
  2. Odeljenje u Nišu, za područja viših sudova u Vranju, Kosovskoj Mitrovici, Leskovcu, Nišu, Prokuplju i Pirotu.
  3. Odeljenje u Novom Sadu, za područja viših sudova u Zrenjaninu, Novom Sadu, Pančevu, Somboru, Sremskoj Mitrovici i Subotici

Vrhovni kasacioni sud

Prema Ustavu Republike Srbije („Sl. glasnik RS“, br.98/2006) i Zakonu o
uređenju sudova („Sl. glasnik RS“, br.116/2008 i 104/09), Vrhovni kasacioni
sud je najviši sud u Republici Srbiji, sa sedištem u Beogradu.

Istim Zakonom određena je nadležnost Vrhovnog kasacionog suda. Podeljena je  na nadležnost u suđenju i nadležnost izvan suđenja.
U okviru nadležnosti u suđenju, utvrđeno je da Vrhovni kasacioni sud odlučuje o vanrednim pravnim sredstvima izjavljenim na odluke sudova Republike Srbije i u drugim stvarima određenim zakonom. Vrhovni kasacioni sud odlučuje i o sukobu nadležnosti između sudova, ako za odlučivanje nije nadležan drugi sud, kao i o prenošenju nadležnosti sudova radi lakšeg vođenja postupka ili drugih važnih razloga.

U okviru nadležnosti izvan suđenja, propisano je da Vrhovni kasacioni sud:

- utvrđuje načelne pravne stavove radi jedinstvene sudske primene prava,
- razmatra primenu zakona i drugih propisa i rad sudova,
- imenuje sudije Ustavnog suda,
- daje mišljenje o kandidatu za predsednika Vrhovnog kasacionog suda i
- vrši druge nadležnosti određene zakonom.

Vrhovni kasacioni sud odlučuje o pravnim sredstvima u veću od troje sudija,
ako zakonom nije drukčije određeno.

Predsednika Vrhovnog kasacionog suda, na predlog Visokog saveta sudstva, po pribavljenom mišljenju opšte sednice Vrhovnog kasacionog suda i nadležnog odbora Narodne skupštine, bira Narodna skupština. Predsednik Vrhovnog kasacionog suda bira se na period od pet godina i ne može ponovo biti biran.